كه دانشمندان با كاوشهاى علمى به دست مىآورند علم حصولى 1 است و از اين روى كاملًا احتمال مىدهيم كه همهء كارهاى بدنى در موجود زنده ، كارهاى علمى و ارادى بوده باشند حتى كارهاى طبيعى و مزاجى نيز در اين صف قرار گيرند چنان كه اتفاقات زيادى به صحت اين نظر شهادت مىدهند اگر چه فعلًا برهانى براى اثبات اين نظر در دست نداريم . به هر حال بايد گفت ما با علم حضورى به خودمان و قوا و اعضاى درّاكهء خودمان و افعال ارادى خودمان علم داريم و در پيش ( مقالهء 4 ) گفته شد كه محسوسات با واقعيت خود در حواس موجودند و اين نيز يك نحو علم حضورى بود 1